राजगिरा- पारंपरिक सुपरफूडची ताकद, फायदे आणि सोप्या रेसिपीज
भारतीय आहारात काही पदार्थ असे आहेत जे शेकडो वर्षांपासून वापरले जात आहेत आणि आजही तितकेच उपयुक्त आहेत. राजगिरा (Amaranth) हा त्यापैकी एक महत्त्वाचा आणि पौष्टिक पदार्थ आहे.
विशेषतः उपवासाच्या काळात राजगिऱ्याचे लाडू, भाकरी किंवा शिरा आपण आवर्जून खातो.
पण राजगिरा फक्त उपवासापुरता मर्यादित नाही. तो रोजच्या आहारातही तितकाच फायदेशीर आहे.
आज आपण राजगिऱ्याबद्दल सविस्तर माहिती, त्याचे आरोग्यदायी फायदे आणि दोन सोप्या रेसिपीज पाहणार आहोत.
राजगिरा म्हणजे काय?
राजगिरा हा एक “pseudo-grain” आहे, म्हणजे तो धान्यासारखा वापरला जातो, पण प्रत्यक्षात तो एक बी (seed) आहे. याला इंग्रजीमध्ये Amaranth म्हणतात.
भारतामध्ये राजगिऱ्याचा वापर प्रामुख्याने उपवासाच्या पदार्थांमध्ये केला जातो जसे लाडू, चिकी, भाकरी आणि पीठ.
राजगिरा ग्लूटेन-फ्री असल्यामुळे ज्यांना गव्हाचे पदार्थ चालत नाहीत त्यांच्यासाठी हा उत्तम पर्याय आहे.
राजगिऱ्याचे आरोग्यदायी फायदे
1. कॅल्शियमचा भरपूर स्रोत
राजगिऱ्यात कॅल्शियम मोठ्या प्रमाणात असते, जे हाडे आणि दात मजबूत ठेवण्यासाठी खूप उपयुक्त आहे. विशेषतः लहान मुलं आणि महिलांसाठी फायदेशीर आहे.
2. प्रोटीनने समृद्ध
आजकाल आपण प्रोटीनविषयी खूप जागरूक असतो. राजगिरा हा प्रोटीनचा चांगला स्रोत आहे. शरीराच्या वाढीसाठी आणि स्नायूंना मजबुती देण्यासाठी तो मदत करतो.
3. पचन सुधारतो
यामध्ये फायबर भरपूर असते, त्यामुळे पचन सुधारते आणि बद्धकोष्ठतेपासून आराम मिळतो.
4. वजन नियंत्रणात मदत मिळते
राजगिरा खाल्ल्यावर पोट भरल्यासारखं वाटतं, त्यामुळे अनावश्यक खाणं कमी होतं आणि वजन नियंत्रणात राहण्यास मदत होते.
5. ऊर्जा वाढवतो
राजगिऱ्यात iron आणि magnesium असतात, जे शरीराला ऊर्जा देतात आणि थकवा कमी करतात.
राजगिरा कसा वापरायचा?
राजगिरा वेगवेगळ्या प्रकारे वापरता येतो:
* पीठ (भाकरी, पुरी)
* लाडू / चिकी
* पॉप केलेला राजगिरा (ladoo, snack)
* शिरा किंवा खीर
रोजच्या आहारात गव्हाच्या किंवा तांदळाच्या जागी कधीतरी राजगिरा वापरला तर आरोग्याला फायदा होतो.
आपल्या नेहमीच्या आहारात राजगिऱ्याचा समावेश करण्यासाठी काही सोप्या रेसिपी पाहूया ज्या राजगिरा वापरून आपल्याला बनवता येतात.
रेसिपी 1: राजगिरा चिवडा (Crispy Rajgira Chivda)
हा स्नॅक उपवासासाठी आणि रोजच्या खाण्यासाठी दोन्ही योग्य आहे – हलका, कुरकुरीत आणि हेल्दी!
साहित्य:
* 2 कप पॉप केलेला राजगिरा/ राजगिरा लाह्या
* 2 टेबलस्पून शेंगदाणे
* 1 टेबलस्पून काजू
* 1 टीस्पून तूप
* 1/2 टीस्पून जिरे
* 1-2 हिरव्या मिरच्या (चिरलेल्या)
* कढीपत्ता
* मीठ / सैंधव मीठ
* थोडी साखर (ऐच्छिक)
कृती:
1. पॅनमध्ये तूप गरम करा
2. त्यात जिरे, कढीपत्ता आणि हिरव्या मिरच्या घालून फोडणी द्या
3. शेंगदाणे आणि काजू घालून हलके भाजून घ्या
4. आता पॉप राजगिरा घालून चांगलं मिक्स करा
5. मीठ आणि थोडी साखर घालून 2-3 मिनिटे परतवा
कुरकुरीत आणि हलका चिवडा तयार!
खास टिप:
तुम्ही यात सुकं खोबरं किंवा मनुका घालून चव अजून वाढवू शकता
रेसिपी 2: राजगिरा शिरा
हा शिरा बनवायला खूप सोपा आहे आणि पटकन ऊर्जा देणारा पदार्थ आहे.
साहित्य:
* 1 कप राजगिरा पीठ
* 1/2 कप साखर किंवा गूळ
* 2 टेबलस्पून तूप
* 2 कप पाणी किंवा दूध
* 1/2 टीस्पून वेलची पूड
* काजू-बदाम (गार्निशसाठी)
कृती:
1. कढईत तूप गरम करून त्यात राजगिरा पीठ मंद आचेवर भाजा
सुगंध येईपर्यंत आणि हलका रंग बदलेपर्यंत भाजा
2. दुसऱ्या भांड्यात पाणी/दूध गरम करा
3. भाजलेल्या पिठात गरम पाणी किंवा दूध हळूहळू घाला आणि गुठळ्या होऊ देऊ नका
4. त्यात साखर किंवा गूळ घालून मिक्स करा
5. शेवटी वेलची पूड घालून 2-3 मिनिटे शिजवा
गरमागरम राजगिरा शिरा तयार!
खास टिप:
गूळ वापरल्यास शिरा अधिक पौष्टिक आणि चविष्ट होतो.
राजगिरा- पारंपरिक पण आधुनिक गरज आहे.
आपल्या आजी-आजोबांच्या काळात राजगिरा हा रोजच्या आहाराचा भाग होता. आज आपण पुन्हा त्याच पारंपरिक पदार्थांकडे वळत आहोत, कारण त्यांचे फायदे आता सगळ्यांना समजत आहेत.
राजगिरा हा फक्त उपवासाचा पदार्थ नाही, तो एक संपूर्ण पोषण देणारा superfood आहे. लहान मुलांपासून मोठ्यांपर्यंत सगळ्यांसाठी तो उपयुक्त आहे.
राजगिरा आपल्या आहारात समाविष्ट करणे म्हणजे आरोग्याकडे एक छोटं पण महत्त्वाचं पाऊल.
सोप्या रेसिपीजमुळे तो रोजच्या जेवणातही सहज वापरता येतो – मग तो चिवडा असो किंवा शिरा.
आजच या रेसिपीज करून पाहा आणि हेल्दी जीवनशैलीची सुरुवात करा.
“बोली मराठी” – माहिती आपल्या भाषेत!
राजगिरा, Amaranth, Amaranth recipies, rajgira benefits in marathi, boli marathi, राजगिरा रेसिपी, marathi recipes,