आंबट-गोड आणि चविष्ट “चिंचेचे सार”

आंबट-गोड आणि चविष्ट “चिंचेचे सार”

महाराष्ट्रीयन जेवणात काही पदार्थ असे असतात की ते साध्या जेवणालाही खास बनवतात. “चिंचेचे सार” हा त्यापैकीच एक भन्नाट पदार्थ.

गरम भात, वर तुपाची धार आणि बाजूला आंबट-गोड चिंचेचे सार… एवढंच पुरेसं असतं पोटभर आणि मनभर जेवण्यासाठी.

पूर्वी गावाकडच्या घरात रोजच्या जेवणात सार, आमटी किंवा कढी यापैकी काहीतरी असायचंच. त्यात चिंचेचं सार म्हणजे उन्हाळ्यात किंवा पावसाळ्यात विशेष आवडीने बनवलं जाणारं हलकं आणि चटकदार पदार्थ. काही घरांत हे सार आजारी व्यक्तींसाठीही केलं जातं कारण ते हलकं आणि पचायला सोपं असतं.

चिंचेच्या आंबटपणाला गुळाची गोड चव आणि फोडणीचा खमंग सुगंध मिळाला की तयार होतं एकदम झकास “चिंचेचे सार”.

चिंचेचे सार बनवण्यासाठी लागणारं साहित्य:-

* चिंच – लिंबाएवढी
* गूळ – २ ते ३ चमचे
* पाणी – ३ ते ४ कप
* हिरव्या मिरच्या – २
* कढीपत्ता – ८ ते १० पाने
* जिरे – १ चमचा
* मोहरी – १/२ चमचा
* हिंग – चिमूटभर
* हळद – १/४ चमचा
* तिखट – १/२ चमचा
* मीठ – चवीनुसार
* तेल किंवा तूप – १ चमचा
* कोथिंबीर – सजावटीसाठी

काही घरांत यात लसूण किंवा थोडंसं खोबरंही घातलं जातं. तर कोकणात नारळाच्या दुधासोबतही चिंचेचं सार बनवलं जातं.

चिंचेचे सार बनवण्याची कृती:-

सगळ्यात आधी चिंच कोमट पाण्यात १५ ते २० मिनिटं भिजत ठेवा. नंतर ती छान मळून त्याचा कोळ काढून घ्या. बिया आणि धागे काढून टाका.

एका भांड्यात चिंचेचा कोळ घ्या. त्यात पाणी, गूळ, मीठ, हळद आणि तिखट घालून व्यवस्थित ढवळा. गूळ पूर्ण विरघळला पाहिजे.

कढईत तेल किंवा तूप गरम करा. त्यात मोहरी घाला. मोहरी तडतडली की जिरे, हिंग, कढीपत्ता आणि चिरलेल्या हिरव्या मिरच्या घाला. फोडणीचा खमंग सुगंध आला की तयार मिश्रण त्यात ओता.

आता हे सार मध्यम आचेवर ८ ते १० मिनिटं उकळू द्या. सार थोडंसं घट्ट झालं की गॅस बंद करा.

वरून कोथिंबीर घाला आणि गरमागरम सर्व्ह करा.

गरम भातावर तूप घालून त्यासोबत चिंचेचं सार खाण्याची मजाच वेगळी असते. काही जण भाकरीसोबतही हे सार खातात. उन्हाळ्यात भूक लागत नसेल तर फक्त सार आणि भात खाल्लं तरी पोट हलकं आणि समाधानकारक वाटतं.

या पदार्थात फार मसाले नसतात, तरी त्याची चव लक्षात राहते. कारण त्यात आंबट, गोड, तिखट आणि खमंग अशा सगळ्या चवींचा सुंदर समतोल असतो.

चिंच पचनासाठी चांगली मानली जाते. गुळामुळे साराला छान मऊ गोडवा येतो. त्यामुळे हा पदार्थ लहान मुलांपासून मोठ्यांपर्यंत सगळ्यांनाच आवडतो.

काही खास टिप्स:-

* सार जास्त आंबट झालं तर थोडा गूळ वाढवा.
* तुपाची फोडणी दिल्यास चव अधिक छान लागते.
* सार खूप पातळ करू नका. थोडंसं मध्यम घट्ट ठेवा.
* लसूण आवडत असेल तर फोडणीत ठेचलेला लसूण घालू शकता.
* थोडंसं भाजलेलं जिरेपूड घातल्यास छान फ्लेवर येतो.

पूर्वी गावाकडे जेवणात रोज वेगवेगळे साधे पण चविष्ट पदार्थ असायचे. चिंचेचं सार हा त्यातला अगदी आवडीचा प्रकार. विशेष म्हणजे घरात भाजी नसली तरी सार आणि भातात मस्त जेवण व्हायचं.

अनेकांच्या आठवणीत अजूनही ते जुनं स्वयंपाकघर, चुलीवर उकळणारं सार आणि दरवळणारा फोडणीचा सुगंध ताजा आहे.

तुम्ही चिंचेचे सार कधी बनवू शकतात?
* हलकं जेवण हवं असेल तेव्हा
* पावसाळ्यात गरमागरम भातासोबत
* भूक कमी लागल्यावर
* साधं पण चविष्ट काहीतरी खायची इच्छा झाली की
* उपवासानंतर हलक्या जेवणासाठी

चिंचेचं सार हा फक्त पदार्थ नाही, तर घरगुती चवींचा एक सुंदर अनुभव आहे. कमी साहित्य, कमी वेळ आणि अप्रतिम चव! त्यामुळे ही रेसिपी प्रत्येकाने एकदा तरी नक्की करून पाहावी.

गरम भात, तुपाची धार आणि बाजूला चिंचेचं सार त्यामुळे साधं जेवणही अगदी खास बनून जातं.

चिंचेचे सार, chinche che saar, saar recipes in marathi, boli marathi, marathi recipes, summer recipes, monsoon recipes,