थंडगार कोकम सरबत
उन्हाळा सुरू झाला की शरीराला थंडावा देणाऱ्या पेयांची आठवण येते. बाजारात अनेक प्रकारची कोल्ड ड्रिंक्स सहज मिळतात, पण घरगुती सरबताची चव आणि समाधान काही वेगळंच असतं.
त्यातही कोकम सरबत म्हटलं की कोकणाची खास आठवण येते. आंबट-गोड चवीचं हे सरबत केवळ चविष्टच नाही तर शरीराला थंडावा देणारं आणि पचनासाठीही फायदेशीर मानलं जातं.
उन्हाच्या कडक तापमानात एक ग्लास थंडगार कोकम सरबत मिळालं की सगळा थकवा दूर झाल्यासारखं वाटतं.
कोकम हे फळ मुख्यतः कोकण भागात मोठ्या प्रमाणात आढळतं. त्याचा रंग गडद जांभळा आणि चव आंबटसर असते. कोकमचा उपयोग आमटी, सोलकढी आणि सरबत अशा अनेक पदार्थांमध्ये केला जातो.
पूर्वीच्या काळी घराघरांत उन्हाळ्यासाठी कोकमचं सरबत तयार करून ठेवण्याची पद्धत होती. आजही अनेक घरांमध्ये ही परंपरा टिकून आहे.
कोकम सरबत बनवायला खूप सोपं आहे आणि काही मोजक्या साहित्यामध्ये ते तयार होतं. घरच्या घरी बनवलं तर त्यात कोणतेही कृत्रिम रंग किंवा प्रिझर्वेटिव्ह नसतात. त्यामुळे हे सरबत मुलांपासून मोठ्यांपर्यंत सगळ्यांसाठी उत्तम पर्याय ठरतो.
कोकम सरबतासाठी लागणारे साहित्य:-
* १ कप सुकं कोकम
* १ कप साखर
* १ टीस्पून भाजलेलं जिरेपूड
* ½ टीस्पून काळं मीठ
* चिमूटभर साधं मीठ
* ३ ते ४ कप पाणी
* बर्फाचे तुकडे
* सजावटीसाठी पुदिन्याची पानं
कोकम सरबत बनवण्याची कृती:-
सर्वप्रथम सुकं कोकम स्वच्छ धुवून घ्या. त्यानंतर ते एका भांड्यात घेऊन त्यात कोमट पाणी घाला आणि साधारण ३ ते ४ तास भिजत ठेवा. कोकम व्यवस्थित भिजलं की त्याचा रंग आणि आंबटपणा पाण्यात उतरतो.
आता भिजवलेलं कोकम हाताने थोडं मऊ करून त्याचा गर पाण्यात चांगला मिसळून घ्या. त्यानंतर हे मिश्रण गाळणीने गाळून घ्या. त्यामुळे कोकमाचा अर्क वेगळा होईल.
एका पॅनमध्ये हा अर्क घ्या आणि त्यात साखर घाला. मंद आचेवर साखर पूर्णपणे विरघळेपर्यंत मिश्रण गरम करा. उकळी आणण्याची गरज नाही. साखर विरघळल्यानंतर गॅस बंद करा आणि मिश्रण पूर्ण थंड होऊ द्या.
यानंतर त्यात भाजलेलं जिरेपूड, काळं मीठ आणि साधं मीठ घाला. हे मिश्रण एका बाटलीत भरून फ्रीजमध्ये ठेवू शकता. हे कोकम सिरप साधारण ८ ते १० दिवस सहज टिकतं.
सरबत बनवताना एका ग्लासमध्ये २ ते ३ चमचे तयार कोकम सिरप घ्या. त्यात थंड पाणी आणि बर्फाचे तुकडे घालून व्यवस्थित मिसळा. वरून पुदिन्याची पानं घालून सर्व्ह करा.
कोकम सरबत पिण्याचे फायदे:-
कोकम सरबत फक्त चविष्ट नाही तर आरोग्यासाठीही खूप फायदेशीर मानलं जातं. उन्हाळ्यात शरीरातील उष्णता कमी करण्यासाठी कोकम उपयोगी ठरतं. त्यामुळे उकाड्यामुळे होणारी बेचैनी कमी होते.
कोकम पचनासाठीही चांगलं असतं. जड जेवणानंतर कोकम सरबत घेतल्यास पोट हलकं वाटतं. काही लोकांना अॅसिडिटीचा त्रास होत असेल तर त्यांनाही कोकम फायदेशीर ठरू शकतं.
तसेच कोकममध्ये अँटिऑक्सिडंट्स असतात. त्यामुळे शरीर ताजंतवानं राहण्यास मदत होते. गावाकडच्या भागात उन्हातून घरी आल्यानंतर कोकम सरबत देण्याची पद्धत अजूनही दिसून येते.
सरबत अधिक चविष्ट बनवण्यासाठी काही टिप्स:-
* कोकम जास्त वेळ भिजवल्यास रंग आणि चव अधिक छान येते.
* साखरेऐवजी गूळ वापरला तर वेगळी आणि पारंपरिक चव मिळते.
* पुदिन्याबरोबर थोडंसं लिंबूरस घातल्यास सरबत अधिक फ्रेश लागते.
* सरबत सर्व्ह करताना क्रश्ड आईस वापरल्यास त्याची मजा आणखी वाढते.
घरगुती कोकम सरबताची गोष्टच वेगळी असते. उन्हाळ्यात दुपारी थंडगार कोकम सरबताचा ग्लास हातात आला की मन अगदी प्रसन्न होतं. बाजारातील कृत्रिम पेयांपेक्षा हे नैसर्गिक आणि आरोग्यदायी पेय शरीरासाठी अधिक चांगलं आहे.
जर तुम्ही अजून घरच्या घरी कोकम सरबत बनवलं नसेल, तर यंदाच्या उन्हाळ्यात नक्की करून पाहा. कमी साहित्य, सोपी कृती आणि अप्रतिम चव यामुळे हे सरबत घरातील सगळ्यांचंच आवडतं पेय बनेल.